Article on other languages:
- Suid-Afrika
- Südafrika
- ደቡብ_አፍሪካ
- Surafrica
- Sūðaffrica
- جنوب_أفريقيا
- República_Surafricana
- Cənubi_Afrika
- Паўднёва-Афрыканская_Рэспубліка
- Република_Южна_Африка
- Worodugu_Afrika
- খা_আফ্রিকা
- Suafrika
- Južnoafrička_Republika
- Sud-àfrica
- Habagatang_Aprika
- De_Affrica
- Jihoafrická_republika
- Кăнтăр_Африка_Республики
- Sydafrika
- Südafrika
- Afrika_Veroci
- སའུཐ་ཨཕ་རི་ཀ་
- South_Africa
- Νότια_Αφρική
- South_Africa
- Sud-Afriko
- Sudáfrica
- Lõuna-Aafrika_Vabariik
- Hego_Afrika
- آفریقای_جنوبی
- Etelä-Afrikka
- Suðurafrika
- Afrique_du_Sud
- Africa_du_Sud
- An_Afraic_Theas
- Afraga_a_Deas
- Sudáfrica_-_Ningizimu_Afrika
- Yn_Affrick_Yiass
- Nàm-fî
- דרום_אפריקה
- दक्षिण_अफ़्रीका
- Južnoafrička_Republika
- Afrik_disid_(peyi)
- Dél-afrikai_Köztársaság
- Africa_del_Sud
- Afrika_Selatan
- South_Africa
- דרום_אפריקע
- Sud-Afrika
- Guusu_Afrika
- Suður-Afríka
- Sudafrica
- 南アフリカ共和国
- Afrika_Kidul
- სამხრეთ_აფრიკის_რესპუბლიკა
- Repubilika_ya_Afelika_ya_Sudi
- Оңтүстік_Африка_Республикасы
- 남아프리카_공화국
- दक्षिण_अफ्रीका
- Südafrika
- Afrîkaya_Başûr
- Лунвыв_Африка_Республика
- Afrika_Dhyhow
- Africa_Australis
- Südafrika
- Zuid-Afrika
- Sudafrica
- Sidafríka
- Pietų_Afrikos_Respublika
- Dienvidāfrikas_Republika
- Лямбеширень_Африконь_Республик
- Āwherika-ki-te-tonga
- Јужноафриканска_Република
- ദക്ഷിണാഫ്രിക്ക
- Өмнөд_Африкийн_Бүгд_Найрамдах_Улс
- दक्षिण_आफ्रिका
- Afrika_Selatan
- Africān_Huitztlāmpa
- Süüdafrika
- दक्षिण_अफ्रिका
- South_Africa
- Zuid-Afrika
- Sør-Afrika
- Sør-Afrika
- Sud_Afrika
- Afrique_du_Sud
- Sud-Africa
- Хуссар-Африкаг_Республикæ
- South_Africa
- Saut_Afrikaa
- Republika_Południowej_Afryki
- Sudàfrica
- África_do_Sul
- Uralan_Afrika
- Africa_dal_Sid
- Africa_de_Sud
- Южно-Африканская_Республика
- दक्षिण_अफ्रीका
- Àfrica_dû_Sud
- Lulli-Afrihkká
- Južna_Afrika
- South_Africa
- Južná_Afrika_(štát)
- Republika_Južna_Afrika
- Koonfur_Afrika
- Republika_Jugafrikane
- Јужноафричка_Република
- IRiphabhulikhi_yeNingizimu_Afrika
- Afrika_Borwa
- Sydafrika
- Afrika_Kusini
- Rypublika_Pouedńowyj_Afriki
- தென்னாபிரிக்கா
- దక్షిణ_ఆఫ్రికా
- Африқои_Ҷанубӣ
- ประเทศแอฟริกาใต้
- Günorta_Afrika
- Timog_Aprika
- Aferika_Borwa
- Saut_Aprika
- Güney_Afrika_Cumhuriyeti
- Південно-Африканська_Республіка
- جنوبی_افریقہ
- Janubiy_Afrika
- Afurika_Tshipembe
- Sudàfrica
- Cộng_hòa_Nam_Phi
- Sulüda-Frikopän
- Afrike_do_Sud
- Afrig_gu_Bëj-saalum
- UMzantsi_Afrika
- 南非
- IRiphabliki_yaseNingizimu_Afrika
 |
Jo wurde útnoege en foegje jo witten hjir ta. |
|
|||||
| Motto: !KE E: /XARRA //KE ( Ferskillende folken ferienigje) |
|||||
| Folksliet: Nkosi Sikelel iAfrica & Die Stem van Suid-Afrika | |||||
 |
|||||
| Offisjele taal | Afrikaansk, Ingelsk, Zulu, Xhosa, Swazi, Ndebele, Súd-Sotho, Noard-Sotho, Tswana, Venda, Tsonga | ||||
| Haadstêd | Pretoria | ||||
| Steatsfoarm | Republyk | ||||
| Gebiet Oerflak % wetter |
1.221.037 km² -% |
||||
| Ynwenners (2005) | 46.888.200 | ||||
| Munt | Rand (ZAR) | ||||
| Tiidsône | UTC +2 | ||||
| Nasjonale feestdei | |||||
| Lânkoade | ZAF | ||||
| Ynternet | .za | ||||
| Tillefoan | 27 | ||||
Súd-Afrika (Afrikaansk: Suid-Afrika, Ingelsk: South Africa of yn it Súd-Afrikaans-Ingels: Seffrica, Noard-Sotho: Afrika Borwa), is in lân dat, sa as de namme bliken docht, oan de súdpunt fan Afrika leit. It lân grinzet yn it noarden oan Namybje, Botswana en Simbabwe, yn it easten oan Mozambyk en Swazilân. De ûnôfhinklike steat Lesoto wurdt hielendal omsletten troch Súd-Afrika.
Skiednis
De skreaune skiednis fan Súd-Afrika begjint op 6 april 1652, as Jan van Riebeeck yn tsjinst fan de VOC in ferfarskingsstasjon stiftet by Kaap de Goede Hoop. Dizze Nederlânske delsetting wreide himsels yn de 17e en 18e ieu stadich út, eastlik oant de Fiskrivier.
Yn 1806 besetten de Britten de Kaap en hienen de Nederlanners it net mear foar it sizzen. Letter ûntstie der argewaasje tusken de Britten en de Nederlânske boeren, ûnder oare fanwegen de kompensaasje foar de ôfskaffing fan de slavernij. In soad Nederlânske (en ek Dútske en Hugenoatske) kolonisten, bekend as Boeren, lutsen yn de jierren 1830-1840 ûnder de saneamde Grutte Trek fuort út de kaapkoloanje, en stiften ûnôfhinklike republiken, de Oranje Vrijstaat en Transvaal. In krewearjen fan de Boeren om ek Natal yn te lûken waard ôfslein troch de Sûloes ûnder lieding fan Dingaan, de broer fan de ferneamde Shaka Sûloe. It wienen foaral syn oarloggen tsjin oare stammen wêrtroch't de Boeren sa maklik opgong meitsje koenen. Letter waarden de Sûloes ferslein troch de Britten.
Yn 1867 waarden der diamanten en yn 1886 goud fûn. Troch dizze ûntdekkings naam de rykdom, ymmigraasje en ûnderwerping fan de oarspronklike bewenners ta. De Boeren fersetten harren in skoft lang tsjin de Britten, mar waarden ferslein yn de Earste Boereoarloch (1880-1881) en de Twadde Boereoarloch (1899-1902). Yn 1910 waard de Uny fan Súd-Afrika foarme, dy't in ûnôfhinkelike steat waard yn it Britske Gemenebest. Yn 1931 waard Súd-Afrika in Dominion. Súd-Afrika fierde de polityk fan apartheid (skieden ûntwikkeling fan de ferskate rassen) yn, hokker nei de ferkiezingsoerwinning fan de Nationale Partij yn 1948 noch fierder fersterke waard.
Yn de jierren '90 einige de apartheid. De doetiidske presidint de Klerk liet de bekende anti-apartheidsaktivist Nelson Mandela frij op 11 febrewaris 1990, en yn 1994 waarden foar it earst algemiene ferkiezings foar alle rassen hâlden. Troch de oerwinning fan it ANC, kaam der in nij bestjoer dat foar in grut part út minsken bestie út de (foaral swarte} anti-apartheidsgroepearring. De lieding wie earst yn hannen fan, letter ûnder Thabo Mbeki. It nije regear fierde in belied fan 'rjochtstellende aktie' om de ûngelikenens fan it ferline in ein te meitsjen. Sûnt 1996 is der in nije grûnwet. Súd-Afrika is in republyk yn transformaasje. It is ek it lân mei in ferskuorrend grut ferskil tusken earm en ryk, en it hat it heechste persintaazje HIV-besmetten yn de wrâld.
Geografy
It oerflak fan Súd-Afrika is 1.219.912 km² grut (ynklusyf de Prins Edward-eilannen).
Súd-Afrika grinzet yn it noarden oan Botswana, Simbabwe, Lesotho en Swazilân, yn it easten oan Mozambyk, yn it westen oan Namybje en yn it suden oan de Atlantyske Oseaan en Grutte Oseaan.
It lânskip hat in protte fariaasje, it binnenlân bestiet út heechflakte, bylâns de râne lizze rûge heuvels en oan de kust in smelle flakke stripe. De heechste pyk is de Njesuthi op 3408 meter hichte.
Súd-Afrika beskikt oer in protte natuerlike rykdommen: goud, groom, antimoon, stienkoal, izererts, mangaan, nikkel, fosfaten, tin, uranium, diamanten, platina, koper, fanadium, sâlt, ierdgas.
